Το υπόγειο

Ο Φιόντορ Ντοστογέφσκι γεννήθηκε το 1821 στη Μόσχα. Ο πατέρας του ήταν συνταξιούχος στρατιωτικός γιατρός. Ήταν αλκοολικός με βίαια ξεσπάσματα, ενώ η μητέρα του το άκρως αντίθετο, μια τρυφερή γυναίκα με την οποία ο νεαρός Φιόντορ είχε μια βαθιά σχέση αγάπης. Ο πατέρας του βρέθηκε δολοφονημένος από τους δουλοπαροίκους του, αφήνοντας ελάχιστα χρήματα στην οικο­γένειά του. Ήδη πριν από τον θάνατό του, ο Ντοστογέφσκι είχε ξεκινήσει τις σπουδές του στη Στρατιωτική Ακαδημία Μηχανικών, στην Αγία Πετρούπολη. Ζούσε σε πολύ άσχημες συνθήκες, αφού ο πενιχρός μισθός του δεν επαρκούσε, ενώ είχε ήδη εκδηλωθεί το πάθος του για τον τζόγο, κάτι που είχε ως αποτέλεσμα να βρίσκεται χρεωμένος σε όλη του σχεδόν τη ζωή. Κατηγορήθηκε για εμπλοκή σε συνωμοσία για την ανατροπή του τσάρου Νικολάου Α’ και στις 22 Απριλίου 1849 φυλακί­στηκε. Ο Ντοστογέφσκι δήλωσε αθώος, οι δικαστές ωστόσο καταδίκασαν όλους τους κατηγορουμένους σε θάνατο. Στις 22 Δεκεμβρίου 1849, ο εικοσιοχτάχρονος Φιόντορ οδηγήθηκε στην αγχόνη. Την τελευταία στιγμή ωστόσο η εκτέλεση ματαιώθηκε, αφού ανακοινώθηκε η μετατροπή της θανατικής ποινής σε καταναγκαστικά έργα στο Ομσκ της Σιβηρίας. Το 1854 κλήθηκε να εκτίσει το δεύτερο μέρος της ποινής του, τη στρατιωτική του θητεία στην κωμό­πολη Σεμιπαλάτινσκ της Σιβηρίας. Από τις εμπει­ρίες του στην εξορία προέκυψε το μυθιστόρημα Αναμνήσεις από το σπίτι των πεθαμένων (1861-62). Το 1864 έχασε την πρώτη του σύζυγο και τον αδελφό του. Ενώ ήταν ήδη χρεω­μένος, ανέλαβε και τις οικονομικές υποχρεώσεις του αδελφού του. Απειλούμενος με φυλάκιση από τους πιστωτές του, ο Ντοστογέφσκι κατέφυγε στο εξωτερικό και στήριξε όλες τις ελπίδες του στη ρουλέτα. Το 1866 ξεκίνησε να γράφει το διασημότερο έργο του, Έγκλημα και τιμωρία, ζητώντας από τον εκδότη του μια προκαταβολή που είχε μεγάλη ανάγκη. Την ίδια εποχή ερωτεύτηκε την εικοσάχρονη στενογράφο Άννα Σνίτκινα, στην οποία υπαγόρευσε τον Παίκτη (1866), και το 1867 παντρεύτηκαν. Για να αποφύγει τους δανειστές, το ζευγάρι αναχώρησε για το εξωτερικό, όπου παρέμεινε για τέσσερα χρόνια. Ζούσαν σε έσχατη φτώχεια περιφερόμενοι από χώρα σε χώρα. Η νεαρή Άννα υπέμενε τις επιληπτικές κρίσεις και τη μανία του για τα τυχερά παιχνίδια, ακόμα και τον τραγικό χαμό του πρώτου τους παιδιού, χωρίς ποτέ να κλονιστεί η αφοσίωσή της. Από τις σκληρές αυτές συνθήκες ζωής γεννήθηκε το δεύτερο αριστούργημα του συγγραφέα, Ο ηλίθιος (1868-69), ενώ μεγάλη επιτυχία σημείωσαν οι Δαιμονισμένοι – έργο που άρχισε να γράφει το 1869 και ολοκλήρωσε το 1872. Πέθανε στην Αγία Πετρούπολη το 1881, λίγους μήνες μετά την ολοκλήρωση του τελευταίου του μυθιστορήματος, Αδελφοί Καραμάζοφ.