Μπορεί μια χώρα να μας ξαναμάθει να διαβάζουμε;

Δεκαπέντε λεπτά. Τόσο χρόνο χρειάζεται ένας κάτοικος της Σιγκαπούρης να αφιερώσει καθημερινά σε ένα βιβλίο για να συμμετέχει σε μια από τις πιο ενδιαφέρουσες αναγνωστικές πρωτοβουλίες των τελευταίων ετών.

Η Εθνική Βιβλιοθήκη της Σιγκαπούρης εγκαινίασε τον Σεπτέμβριο του 2026 το ReadSG, ένα πενταετές εθνικό πρόγραμμα με στόχο να μετατρέψει την ανάγνωση σε σταθερή καθημερινή συνήθεια. Στο πλαίσιο του ReadSG Challenge, οι συμμετέχοντες μπορούν να καταγράφουν τις καθημερινές αναγνωστικές τους συνεδρίες, να δημιουργούν streaks και να συγκεντρώνουν ψηφιακά coins, τα οποία μπορούν να εξαργυρωθούν σε ανταμοιβές. Η ιδέα ακούγεται σχεδόν προκλητική: χρειάζεται τελικά να μας πληρώνουν για να διαβάσουμε;

Όταν το scrolling κερδίζει το βιβλίο

Πίσω από το εντυπωσιακό headline υπάρχει ένα πολύ πιο γνώριμο πρόβλημα.

Η καθημερινότητά μας είναι γεμάτη σύντομα videos, notifications, headlines και περιεχόμενο που καταναλώνεται μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα. Το ReadSG δημιουργήθηκε ακριβώς σε αυτό το περιβάλλον, με στόχο να ενισχύσει τη συστηματική, μακράς διάρκειας ανάγνωση. Σύμφωνα με στοιχεία της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Σιγκαπούρης, περίπου 3 στους 10 ενήλικες διάβαζαν βιβλία σε εβδομαδιαία βάση, παρότι η γενικότερη κατανάλωση γραπτού περιεχομένου ήταν πολύ υψηλότερη. Και εκεί βρίσκεται ίσως το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της πρωτοβουλίας: το ζητούμενο δεν είναι απλώς να «διαβάζουμε κάτι», αλλά να ξαναβρούμε τον χρόνο και τη συγκέντρωση που απαιτεί ένα βιβλίο.

Γιατί 15 λεπτά;

Ο στόχος των 15 λεπτών κάνει την ανάγνωση να μοιάζει λιγότερο με υποχρέωση και περισσότερο με μια μικρή καθημερινή συνήθεια. Δε χρειάζεται να τελειώσεις ένα κεφάλαιο. Δε χρειάζεται να φτάσεις συγκεκριμένο αριθμό σελίδων. Χρειάζεται απλώς να ανοίξεις ένα βιβλίο και να μείνεις μαζί του για λίγο. Το ίδιο το ReadSG έχει σχεδιαστεί γύρω από αυτή τη λογική: μικροί, επαναλαμβανόμενοι στόχοι, προσωπικά reading streaks και μια μορφή gamification που μετατρέπει τη συνέπεια σε παιχνίδι.

Μπορεί όμως η ανταμοιβή να δημιουργήσει έναν αναγνώστη;

Εδώ αρχίζει και η πιο ενδιαφέρουσα συζήτηση.

Οι υποστηρικτές της πρωτοβουλίας βλέπουν την ανταμοιβή ως έναν τρόπο να δημιουργηθεί η αρχική συνήθεια. Από την άλλη πλευρά, έχει ήδη διατυπωθεί η ένσταση ότι η σχέση με το βιβλίο δεν μπορεί να βασίζεται για πάντα σε εξωτερικά κίνητρα — ότι, τελικά, η ίδια η εμπειρία της ανάγνωσης πρέπει να γίνει η ανταμοιβή. Ίσως όμως το πραγματικό στοίχημα του ReadSG να βρίσκεται κάπου στη μέση. Αν μια μικρή εξωτερική ώθηση καταφέρει να κάνει κάποιον να ανοίξει ένα βιβλίο κάθε μέρα, υπάρχει πάντα η πιθανότητα η ανταμοιβή να πάψει κάποια στιγμή να είναι ο λόγος που συνεχίζει.

Και τελικά, πόσο χρόνο χρειάζεται ένα βιβλίο;

Σε μια εποχή όπου όλα διεκδικούν λίγα δευτερόλεπτα από την προσοχή μας, η Σιγκαπούρη δοκιμάζει κάτι φαινομενικά απλό: να ξαναδώσει στην ανάγνωση λίγο σταθερό χώρο μέσα στην ημέρα. Ίσως το πιο ενδιαφέρον στοιχείο του προγράμματος να μην είναι τελικά τα χρήματα. Ίσως να είναι η ιδέα ότι 15 λεπτά είναι αρκετά για να ξεκινήσεις.

Και, ποιος ξέρει, ίσως μετά από λίγο να μη χρειάζεσαι καμία ανταμοιβή για να συνεχίσεις.